F-Fort

Als u wilt dat het echt gebeurt!

Leiderschap en beïnvloeding: Onverwachte events in de projectstructuur

Verslag mini college Jessica van Hees, tijdens het lustrum congres Master Project Management op 26 november 2015 te Utrecht.
Bron:
Hogeschool Utrecht

Jessica van Hees hield tijdens het lustrumcongres Master Project Management, op 26 november 2015 te Utrecht, een minicollege op leiderschap en beïnvloeding. Het college begon met een eenvoudige vraag aan de toehoorders: welke van drie gepresenteerde profielen zouden jullie willen kiezen om een speech te houden over leiderschap? Je kunt jezelf op vele verschillende wijze presenteren, dat werd snel duidelijk.

De aanwezigen bij het college kozen voor verschillende profielen. Kennelijk zijn er verschillende wanneer het gaat over leiderschap. Pas later werd duidelijk dat de drie verschillende profielen allemaal profielen van Jessica waren. Alle drie de profielen zijn waar en naar echtheid opgesteld, maar met verschillende accenten. Een geniale opening van het college: met deze eenvoudige vraag laat ze duidelijk zien dat je profiel mensen al beïnvloed. Leiderschap gaat dan ook over beïnvloeden: wat voor typen mensen wil je beïnvloeden en hoe? Er staan altijd drie vragen centraal: wat? hoe? En waarom? Uit de ervaringen die Jessica heeft blijkt dat de ‘wat’ en ‘hoe’ vraag vaak beantwoord zijn bij veranderingsprocessen, maar de ‘waarom’-vraag vaak niet of gedeeltelijk beantwoordt blijft. Terwijl deze vraag de meest essentiële is bij veranderingsvraagstukken.

Level of Interest

Leiderschap is essentieel binnen projecten en verandervraagstukken. Veelal heb je met meerdere stakeholders te maken. De wijze waarop stakeholders benaderd worden, is van belang voor het succes van je project. Jessica liet dit zien aan de hand van een simpel voorbeeld: de ‘power’ en ‘interest’ kwadrant. Opvallend hierin is het kwadrant ‘C’ met als advies ‘keep satisfied’. Vanuit het perspectief van de stakeholder is ‘keep satisfied’ een uiterst bedenkelijke vorm om ‘gemanaged’ te worden en dat kan mogelijk leiden tot weerstand van deze stakeholder. Een ongewenst resultaat. Communicatie en leiderschap zijn dan ook onvermijdelijk aan elkaar verbonden. Kwadranten zoals hier weergegeven, kunnen negatief uitpakken op de commitment van stakeholders. Per programma of project moet dit uiterst sensitief worden benaderd. Een vraag die centraal kan worden gesteld is: hoe plaats je stakeholders in het project: in beeld (openlijk en de stakeholder weet zijn positie) of in geheim (stakeholder weet niet zijn positie)?

Het begrip beïnvloeding kan een negatieve uitwerking hebben. Immers wanneer je mensen beïnvloedt kan dit een tegenreactie opwekken als zij zich (te) beïnvloedt voelen. Beïnvloeden komt het best tot zijn recht wanneer dit op een natuurlijke bijna onbewuste manier gebeurd, waarbij duidelijk is dat dit niet het eigenbelang dient. Beinvloeden uit eigenbelang is ethisch gezien een gevaarlijk gebied, en kan worden omschreven als manipulatie.

Tijdens het college ging Jessica verder in op de verschillende wijzen van beïnvloeden zoals onderzocht en beschreven door Robert Cialdini. Hij onderscheidt zes verschillende vormen van beïnvloeden:

Wederkerigheid: dit komt tevens terug uit de sociale verplichting die vaak gevoeld word: ‘voor wat hoort wat’
Sympathie: laat zien dat je een ander waardeert, goedkeuring hebt en vertrouwen. Sympathie heeft een motiverende werking.
Autoriteit: heb goede kennis van zaken, laat zien dat je alles van het onderwerp weet. Overtuig de ander van jouw autoriteit.
Consistent: niet consistente mensen worden gezien als ‘draaikont’ en dat werkt niet mee als je mensen wilt beïnvloeden. Wees daarom consistent zodat je geloofwaardig bent en het vertrouwen geniet van de mensen om je heen.
Groepsdruk: dit is een krachtige ‘druk’. Meegaan in de flow van anderen en doen wat zij doen. Voorkomen dat je zelf ‘sociaal afgaat’.
Schaarste: het creëren van schaarste beïnvloedt mensen sterk. Vanuit projecten gezien kun je schaarste (of het gevoel hiervan) creëren om zo bijvoorbeeld een optimaal projectteam samen te stellen.

Tijdens het college is er veel interactie geweest. Het onderwerp leiderschap en beïnvloeding roept veel meningen op en geeft uiterst interessante discussies. Vooral de ethische kant, waarbij je met beïnvloeden al snel te maken krijgt, is goed voer voor discussie. Tot hoever kan of mag je beïnvloeden? Dat is een vraag wat al menig leidinggevende heeft beziggehouden en een essentiële vraag is in goed leiderschap. De laatste uitsmijter van het college van Jessica is haar definitie van goed leiderschap:

‘Als leider moet je durf hebben: je faciliteert mensen om je heen om te excelleren’.

Deze weergave van het mini college is geen letterlijk verslag van de presentatie maar opgetekend uit enkele korte notities en herinneringen. De inhoud van dit verslag wijkt daarmee af van het werkelijke verhaal. Jessica van Hees, is een enthousiaste en gedreven expert op veranderkunde in de context van programma’s en projecten. Centraal staat bij haar de interactie tussen teamleden en leidinggevenden en hoe je mensen kan stimuleren om doelgericht en met plezier de doelen te halen. Jessica heeft vele jaren ervaring opgedaan bij Defensie en vervolgens met succes haar MSc in Project Management behaald. Sinds drie jaar werkt ze bij F-Fort op het gebied van verandering binnen organisaties.